ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา จ.เชียงใหม่

ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา ถือเป็นศูนย์การเรียนรู้ซึ่งตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้มีการก่อตั้งขึ้นจากคณะสถาปัตยกรรม

ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา ถือเป็นศูนย์การเรียนรู้ซึ่งตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้มีการก่อตั้งขึ้นจากคณะสถาปัตยกรรม ซึ่งเป็นคณะที่เกี่ยวกับศิลปะและวัฒนธรรมภายในตัวมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ข้อมูลทั่วไปของ ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา

ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา

 

ได้มีการก่อตั้งเมื่อปีพุทธศักราช 2538 เพื่อใช้เป็นคณะในการเรียนการสอนนักศึกษาที่มีความสนใจเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมทางล้านนาซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมที่เก่าแก่ที่มีการส่งต่อสืบทอดมาจากอดีตจนถึงปัจจุบันได้อย่างงดงาม

หลังจากที่มีการก่อตั้งคณะสถาปัตยกรรมในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่แล้วหลังจากนั้นไม่นานก็ได้มีการจัดศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนาเพื่อเป็นแหล่งเก็บรวบรวมข้อมูลและหลักฐานทางศิลปวัฒนธรรมรวมไปถึงสถาปัตยกรรมที่มีความเก่าแก่ในเขตพื้นที่ภาคเหนือไว้ที่นี่มากมาย ทำให้ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา เป็นแหล่งท่องเที่ยวในการเรียนรู้อีกที่หนึ่งที่ผู้คนให้ความสนใจมากขึ้นเรื่อยๆ

พื้นที่และตัวอาคารที่ใช้ในการใช้ทำการของศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนานั้นเป็นอาคารที่มีความเก่าแก่มากกว่า 100 ปี ซึ่งได้มีการส่งต่อจากคุณเรียงพันธุ์ ทิพยมณฑล ซึ่งได้มอบให้แก่คณะสถาปัตยกรรมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นั่นคืออาคารคุ้มเจ้าบุรีรัตน์

อาคารนี้ตั้งตามชื่อเจ้าของเดิม โดยที่มอบไว้เพื่อใช้เป็นแหล่งในการเก็บรวบรวมข้อมูลศึกษาวิจัยรวมหมายถึงการเผยแผ่ให้คนที่สนใจได้เรียนรู้เกี่ยวกับสถาปัตยกรรมต่างๆของล้านนาที่มีอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมทั่วไทย คุณเรียงพันธุ์ ทิพยมณฑล ถือเป็นผู้ที่สืบทอดมรดกตกทอดมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรล้านนาของเจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ 3 ซึ่งถือเป็นอาคารที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานและมีศิลปะตามแบบล้านนาขนานแท้หรือก็ว่าได้

 

ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา เชียงใหม่

 

ซึ่งอาคารคุ้มเจ้าบุรีรัตน์ที่เป็นที่ทำการของศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนาในปัจจุบันภายในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่นั้นในอดีตเคยเป็นที่พำนักพักอาศัยของเจ้าขุนมูลนายฝ่ายภาคเหนือและยังมีสภาพที่สมบูรณ์ซึ่งหลงเหลือในประเทศไทยอยู่น้อยมากทำให้อาคารคุ้มเจ้าบุรีรัตน์ถึงที่ทำการศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนาแห่งนี้มีความทรงอิทธิพลตามแบบฉบับสถาปัตยกรรมล้านนาและมีคุณค่าทางจิตใจรวมไปถึงเมื่อนักท่องเที่ยวเดินทางมาศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับสถาปัตยกรรมล้านนาแล้วจะได้กลิ่นอายของความเป็นล้านนากลับไปอย่างเต็มที่แน่นอน

พื้นที่การจัดแสดงนั้นจะจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมล้านนา อาทิ เช่นข้อมูลของสถาปัตยกรรมล้านนาประวัติความเป็นมาผู้สืบทอดเชื้อสายของอาคารแห่งนี้หรือต้นกำเนิดของสถาปัตยกรรมแบบล้านนา ซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมของภาคเหนือได้สืบทอดกันจากประเทศเพื่อนบ้านและนำมาประยุกต์ผสมผสานใช้ในปัจจุบันโดยในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่นั้นได้มีคณะสถาปัตยกรรมซึ่งได้มีการเรียนการสอนที่เกี่ยวกับสถาปัตยกรรมล้านนาแน่นอนอยู่แล้วผู้ที่เรียนคณะสถาปัตยกรรมในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่นั้น จะได้รับรู้เกี่ยวกับประวัติและความเป็นมาเพื่อให้เข้าถึงแก่นสาระแก่นแท้ของความเป็นสถาปัตยกรรมล้านนาอย่างแท้จริง

การแบ่งพื้นที่การจัดแสดง

ทำให้พื้นที่การจัดแสดงนั้นจัดแสดงนิทรรศการไว้ 2 ชั้นเป็นหลัก โดยจัดแสดงตามรูปแบบของโครงสร้างเดิมของตัวอาคารเจ้าบุรีรัตน์ เนื่องจากไม่มีการต่อเติมมากมายเท่าใดเพียงแต่มีการซ่อมแซมส่วนที่เสียหายบางส่วนที่สึกหรอไปตามกาลเวลาของตัวอาคารเท่านั้น อาคารเจ้าบุรีรัตน์นั้นมีสองชั้นเป็นครึ่งปูนครึ่งไม้โดยที่ชั้นล่างจะมีการเทปูนและเสริมเหล็กหนา ซึ่งมีความทนทานและทนต่อสภาพอากาศสิ่งแวดล้อมได้อย่างดีและชั้นบนจะเป็นไม้คุณภาพดีที่ถือเป็นไม้เก่าแก่ที่มีอายุมากกว่าร้อยปีตั้งแต่เริ่มสร้างอาคารหลังนี้ขึ้นมาจนส่งต่อมาถึงปัจจุบัน ซึ่งพื้นที่การจัดแสดงแบ่งออกได้มีดังนี้

 

ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา ที่ตั้ง

พื้นที่ส่วนกลางจัดแสดงชั้นที่ 1 อยากจัดแสดงภายในพื้นที่ของอาคารปูนและสนามหญ้าด้านหน้ารอบอาคารโดยจะมีการจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นของสถาปัตยกรรมหรือวิถีชีวิตของชาวล้านนาในสมัยก่อน รวมไปถึงวิถีชีวิตของชาวจังหวัดเชียงใหม่ในปัจจุบันที่ได้มีการผสมผสานสถาปัตยกรรมและวัฒนธรรมแบบล้านนาขนานแท้ กับสถาปัตยกรรมในปัจจุบันได้อย่างงดงาม

ซึ่งไม่ทำให้สถาปัตยกรรมเหล่านั้นสูญหายไปจากความทันสมัยของสิ่งต่างๆในปัจจุบันแต่ยังเป็นการเพิ่มคุณค่าและสร้างความเป็นเอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมล้านนาที่ได้ประยุกต์ใช้จากอดีตจนถึงปัจจุบันได้เป็นอย่างดี กิจกรรมและนิทรรศการต่างๆจะมีการหมุนเวียนสับเปลี่ยนไปในแต่ละวันสัปดาห์ และเดือน ต่างๆ ซึ่งมีความหลากหลายของสถาปัตยกรรมและการจัดแสดงแบบล้านนา สร้างความสนุกสนานเพลิดเพลินหากนักท่องเที่ยวที่เดินทางกลับมาเที่ยวซ้ำจะได้รับประสบการณ์ใหม่ๆอยู่ตลอดเวลา

พื้นที่การจัดแสดงชั้นที่ 2 เป็นการรวบรวมข้อมูลที่ได้จากการวิจัยศึกษาค้นคว้าของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณะสถาปัตยกรรมที่ได้มีการร่วมแรงร่วมใจกันในการค้นคว้าและเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมล้านนา และความเป็นมาของสถาปัตยกรรมล้านนา

ซึ่งเก็บรวบรวมไว้ในชั้น 2 ของศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนาแห่งนี้ และยังมีการเผยแผ่โดยการจัดนิทรรศการแสดงข้อมูลทั้งประวัติความเป็นมาเรื่องราวต่างๆทั้งของสถาปัตยกรรมล้านนาและจังหวัดเชียงใหม่รวมไปถึงพื้นที่ในเขตภาคเหนือของประเทศไทยมากมายเพื่อให้นักศึกษาภายในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่และนักท่องเที่ยวที่สนใจเดินทางมาเรียนรู้ได้อย่างลึกซึ้งเพราะมีข้อมูลเจาะลึกมากมาย

นอกจากนี้ยังมีการจำลองภาพเหตุการณ์หรือวิถีชีวิตของประชากรในจังหวัดเชียงใหม่ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันอีกด้วยเพื่อแสดงให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงและความแตกต่างจากอดีตปัจจุบันซึ่งในปัจจุบันนั้นได้มีสิ่งต่างๆเข้ามาได้รับอิทธิพลมาจากประเทศต่างๆทั่วโลกทำให้รูปแบบการดำเนินชีวิตนั้นเปลี่ยนไปจากอดีตอย่างมากรวมไปถึงเทคโนโลยีที่ทันสมัยได้มีผลและบทบาทต่อสถาปัตยกรรมล้านนามากน้อยเพียงใดอีกด้วย