ประเพณีลอยกระทงสาย จังหวัดตาก

ประเพณีลอยกระทงสาย คือประเพณีของชาวเหนือ จังหวัดตากที่จะจัดงานวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี เพื่อจัดประเพณีลอยกระทงสายที่สวยงามอร่ามตาบนแม่น้ำปิงสายนี้ เพื่อให้คนเหนือได้ปล่อยกระทงไปตามสายน้ำ เพื่อความอยู่เย็นเป็นสุขในชีวิต งานลอยกระทงสายนี้ถือว่าสวยงามยิ่งนักไม่ว่าคนจะภาคไหน ๆ

ประเพณีลอยกระทงสาย ภาคเหนือ

ประเพณีลอยกระทงสาย คือประเพณีของชาวเหนือ จังหวัดตากที่จะจัดงานวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี เพื่อจัดประเพณีลอยกระทงสายที่สวยงามอร่ามตาบนแม่น้ำปิงสายนี้ เพื่อให้คนเหนือได้ปล่อยกระทงไปตามสายน้ำ เพื่อความอยู่เย็นเป็นสุขในชีวิต งานลอยกระทงสายนี้ถือว่าสวยงามยิ่งนักไม่ว่าคนจะภาคไหน ๆ ก็จะแห่มาเที่ยวชมงานประเพณีแห่งนี้กันอย่างแพร่หลาย

เพราะใครที่มาเยือนที่นี่จะบอกคำเดียวกันว่าจะกลับมาเยือนอีกในปีต่อ ๆ เพราะถือว่าเป็นประเพณีที่สวยงาม และสร้างสีสันริ่มแม่น้ำได้อย่างกว้างขวง ที่เป้นจุดเด่นของสถานที่ท่องเที่ยวแห่งนี้ เพราะในแต่ละภาคเขาจะจัดการประเพณีกันอยู่แล้ว แต่จะรู้หรือไม่ว่าประเพณีลอยกระทงของที่ภาคเหนือนี้แหละ ที่สวยสดงดงามยิ่งกว่าภาคไหน ๆ

ประเพณีลอยกระทงสาย

ประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง

ประเพณีลอยกระทงสายเป็นประเพณีเฉพาะท้องถิ่นของชาวจังหวัดตาก ซึ่งโดยทั่วไปการลอยกระทงไม่ว่าจะเป็นที่ใดก็จะมีลักษณะที่คล้ายคลึงกัน เช่น ต้องมีกระทงซึ่งประดิษฐ์ขึ้นลักษณะคล้ายดอกบัวบาน แต่ของจังหวัดตากใช้กระทงทำไม่เหมือนใคร คือ ใช้กะลามะพร้าวเป็นตัวกระทง ภายในมีไส้กระทงเป็นมะพร้าวแห้งชุบน้ำมัน สำหรับความเชื่อในการลอยกระทงนั้นก็คล้ายกับชาวไทยในภาคอื่น ๆ คือเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอขมาพระแม่คงคา

แต่ในบางครั้งก็เชื่อว่าเป็นการบูชารอยพระพุทธบาทที่ริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที อันเป็นคติความเชื่อเหมือนกับภาคกลาง แต่บางทีก็เชื่อว่าเป็นการบูชาพระอุปคุตอรหันต์หรือพระโมคคัลลีบุตรมหาสาวก ตามอย่างความคิดอิทธิพลของพม่าที่แพร่กระจายอยู่ในดินแดนล้านนาจังหวัดตากนั้นมีแม่น้ำปิงไหลผ่าน โดยเฉพาะแม่น้ำปิงช่วงที่ไหลผ่านหน้าเมืองตากชาวตากเชื่อว่าสวยงามยิ่งกว่าที่อื่น ๆ เพราะน้ำปิงช่วงนี้เป็นหาดทราย และทิวทัศน์เบื้องหลังเป็นทิวเขา

ชาวจังหวัดจึงใช้สถานที่แห่งนี้ในการลอยกระทงด้วยกำหนดงาน วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี เมื่อถึงเวลาค่ำคณะศรัทธาที่จากคุ้มหมู่บ้านต่าง ๆ จะพากันแห่แหนขบวนกระทงของตนมายังจุดเริ่มต้นปล่อยกระทงสาย อันเป็นสะพานไม้เล็ก ๆ ที่เชิงสะพานแขวน โดยแห่แหนมาพร้อมกับมีการบรรเลงดนตรี แตรวงเป็นที่สนุกสนาน สิ่งที่สำคัญที่สุดของคณะศรัทธาที่นำมาคือ “กระทงผ้าป่า” หรือแพผ้าป่าน้ำ บางคณะทำจากต้นกล้วย ประดับด้วยดอกไม้ธูปเทียน

ธงทิวหลากสี ในแพหรือกระทงบรรจุหมากพลู บุหรี่ ขนม ผลไม้ โดยเจตนาเพื่ออุทิศให้กับคนยากจนที่เก็บกระทงนี้ไปได้และบางคณะกระทงผ้าป่าหรือแพผ้าป่าน้ำจะจัดเป็นแพสวยงามประดับตะเกียงไฟ ส่วนกระทงสายที่ทุกคณะจะนำกะลามะพร้าวจำนวนมากคณะละนับพันใบ กะลาเหล่านี้จะนำมาทำเป็นตัวกระทง มีไส้เป็นมะพร้าวแห้งชุบน้ำมันหรือขี้เถ้า เพื่อให้ติดไฟได้ดีและทนทาน ในอดีตกระทงสายทำจากใบพลับพลึงอ่อนสีขาว เย็บเป็นรูปกระทง

ไส้กระทงทำด้วยเชือกฟั่น และใช้น้ำมันมะพร้าวเป็นเชื้อไฟ และเมื่อคณะต่างๆ นำกระทงสายมาถึงจุดแล้ว จะมีการร้องรำทำเพลง ทำให้ทั่วบริเวณนั้นสนุกสนานครึกครื้นเป็นอย่างยิ่งเมื่อความมิดเข้าปกคลุม แต่ตรงที่สะพานแขวนนั้นประดับด้วยไฟสว่างไสว กระทงผ้าป่าหรือแพผ้าป่าน้ำ จะถูกจุดไฟขึ้นก่อนเป็นอันดับแรก จากนั้นคณะศรัทธาจากหมู่บ้านต่าง ๆ ก็จะเตรียมประจำที่เพื่อปล่อยกระทงสายออกไปให้สวยงามที่สุดเท่าที่จะทำได้แม่น้ำปิงช่วง

ที่ไหลผ่านหน้าเมืองตากนั้นไม่ลึกนัก อย่างมากก็ไม่เกินเอว โดยมีพื้นล่างเป็นสันทรายโค้งเว้าเป็นรูปร่างต่าง ๆ สันทรายใต้น้ำเหล่านี้เองเป็นตัวบังคับให้สายน้ำไหลเลี้ยวคดโค้งวกวนไม่เป็นเส้นตรงดังนั้น หากปล่อยกระทงลอยไปตรงสายน้ำที่เหมาะสม กระทงก็จะไหลคดโค้งไปตามแนวสายน้ำที่ถูกบังคับด้วยสันทรายเบื้องล่าง ยิ่งเป็นกระทงที่จุดไฟสว่างไสวในยามค่ำคืนที่มืดมิด แนวของกระทงไฟจะลอยคดโค้งไปตามกระแสน้ำก่อให้เกิดภาพอันสวยงาม